صفحه اصلی  | درباره ما  | گواهینامه ها  | کارفرمایان  | پرسنل  | انتشارات  | مقالات  | گالری  | همکاری با ما  | اتوماسیون اداری  | ارتباط با ما
امروز: 1399/12/18

مطالعات تعیین حد بستر و حریم و ساماندهی مرحله اول رودخانه فهلیان بالا دست سد گورک شامل رودخانه های شیر، ششپیر و سرشاخه های آن و ... جمعاً به طول 180 کیلومتر  
  کارفرما:شرکت سهامی آب منطقه ای استان فارس  
  سیمای طرح:  
 

مطالعات تعیین حد بستر،حریم وساماندهی رودخانه فهلیان

مطالعات پایه رودخانه های مورد مطالعه

مطالعات فیزیوگرافی

شناخت و ارزيابي دقيق منابع طبيعي موجود در هر حوضه و بررسي عوامل مؤثر بر آن‌ها، ما را در برنامه‌ريزي و مديريت جامع منابع زيست محيطي موجود در آن حوضه و بكارگيري سياستها و اقدامات مناسب و كاربرد روش‌هاي بهره برداري و حفاظتي صحيح از اين منابع ياري مي‌كند. اولين قدم در شناخت اين منابع، مطالعه وضعيت و محاسبه پارامترهاي فيزيوگرافي حوضه است. با شناخت خصوصيات فيزيوگرافي حوضه و همچنين داشتن اطلاعاتي از شرايط آب و هوايي منطقه، مي‌توان تصوير نسبتاً دقيقي از كاركرد كيفي و كمي سيستم هيدرولوژيك آن حوضه بدست آورد.

 

 مطالعات هیدرولوژی

مهمترين بخش در مطالعات هيدرولوژي و نخستين گام در انجام اين مطالعات انتخاب ايستگاه‌هاي داراي شرايط مناسب در نزديكي محدوده مورد مطالعه مي‌باشد. در روند انتخاب ايستگاه‌هاي آبسنجي علاوه بر اهميت موقعيت مكاني ايستگاه‌ها و فاصله اين ايستگاه‌ها تا حوضه هدف، كيفيت و سنوات آماري اين ايستگاه‌ها نيز مورد توجه قرار گرفته است.به منظور اجراي طرح‌هاي تأمين آب، كنترل سيلاب، حفاظت از منابع آب و خاك و مهندسي رودخانه، بررسي سيلاب در حوضه‌هاي آبريز با هدف پيش‌بيني و برآورد ميزان دبي حداكثر سيل و حجم جريان ناشي از آن در محل‌هاي مورد مطالعه حائز اهميت فراوان است.

 

مطالعات هیدرولیک جریان

مقدمه :

بر اساس تبصره يك ماده دو قانون توزیع عادلانه آب تعیین پهنای بستر و حریم آن در مورد هر رودخانه و نهر طبیعی و مسیل و مرداب و برکه طبیعی در هر محل با توجه به آمار هیدرولوژی رودخانه‌ها و انهار و داغاب در بستر طبیعی آنها بدون رعایت اثر ساختمان تاسیسات آبی با وزارت نیرو است. همچنین بر اساس اصلاحيه بند خ ماده یک آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه‌ها (مصوب 1382)، حريم انهار طبيعي،رودخانه‌ها و مسيل‌ها، مرداب ها و برکه‌های طبیعی براي عمليات لايروبي و بهره‌برداري، از يك الي بيست متر از منتهي‌اليه بستر خواهد بودكه بسته به مورد و نوع مصرف و وضع رودخانه يا نهر طبيعي، طبق مقررات دستورالعملي تعيين خواهد شد كه توسط وزارت نیرو تدوين و جهت اجرا به شرکتهای آب منطقه‌ای ابلاغ ميشود.


موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه

محدوده هاي مورد مطالعه اين مشاور شامل 8 رودخانه به شرح زير مي باشند:


الف- بازه مطالعاتي رودخانه شيو

حوضه آبريز رودخانه شیو با وسعت 893.64 كيلومتر مربع از شمال شرق به ياسوج، از غرب به باشت و از جنوب غرب به مصيري منتهي مي شود. رودخانه شيو در بازه مورد مطالعه به طول تقریبی 23.60 کیلومتر از نقطه آغازین با مشخصات(X:534812,Y:3366747)و نقطه انتهایی با مشخصات (X:522502,Y:3352947) می‎باشد. رودخانه مورد مطالعه در محدوده مطالعاتي رستم واقع شده است و اصلي ترين راه دسترسي به رودخانه جاده كوپن – گچساران مي باشد.


ب- بازه مطالعاتي رودخانه بشار

حوضه رودخانه بشاربه وسعت 227.93 كيلومتر مربع از شمال به تنگ سرخ  و از شرق به برد زرد  و ده کهنه و از غرب به سر بن رضا  منتهی می شود. رودخانه بشار در بازه مورد مطالعه به طول تقريبي 18.25 کیلومتر از نقطه آغازینبامشخصات (X:585205,Y:3355827)و نقطه انتهایی با مشخصات (X:575085,Y:3364899) می‎باشد.دسترسی به منطقه مورد مطالعه از طریق بزرگراه شیراز- اردكان - ياسوج امکان پذیرمی باشد.


ج- بازه مطالعاتي رودخانه فهليان

حوضه رودخانه فهلیان به وسعت 3926.22 كيلومتر مربع از شمال به روستای پیر شمس، جنوب به باردنگو، از جنوب شرقی به فهلیان و از شرق به مسیری و از غرب به بیدستان  منتهی می شود. رودخانه فهلیان در بازه مورد مطالعه به طول تقريبي 23.55 کیلومتر از نقطه آغازین بامشخصات (X:544486,Y:3345960)و نقطه انتهایی با مشخصات (X:528715,Y:3347417) می‎باشد. دسترسی به منطقه مورد مطالعه از طریق بزرگراه شیراز، کازرون امکان پذیرمی باشد.


چ- بازه مطالعاتي رودخانه شير رودبال (اصلي)

حوضه رودخانه شیر رودبال به وسعت 1422.29 كيلومتر مربع از شمال  به روستای سربست (10 کیلومتری جنوب شرق شهرستان سپیدان)، ازجنوب به دولت آباد (واقع در مسیر دشمن زیاری – نورآباد) و از شرق به محور اصلی شیراز – سپیدان  منتهی می شود.رودخانه شيررودبال (اصلي) در بازه مورد مطالعه به طول تقريبي 40.32 کیلومتر از نقطه آغازینبامشخصات(X:601137,Y:3339832)و نقطه انتهایی با مشخصات (X:590027,Y:3320954) می‎باشد. دسترسی به منطقه مورد مطالعه از طریق جاده آسفالته شیراز- سپیدان امکان پذیرمی باشد.


ح- بازه مطالعاتي رودخانه ششپير فرعي

حوضه آبريز  رودخانه شش پیر فرعي با وسعت 10.49 كيلومتر مربع از شمال به اردكان، از شرق به سربست و از جنوب غرب به دولت آباد منتهی می شود.رودخانه ششپيرفرعي در بازه مورد مطالعه به طول تقريبي 7.26 کیلومتر از نقطه آغازینبامشخصات(X:597183,Y:3341244)و نقطه انتهایی با مشخصات (X:599819,Y:3336299) می‎باشد. دسترسي به منطقه از طريق جاده شيراز – سپيدان امكان پذير مي باشد.

خ- بازه مطالعاتي رودخانه شاپورخشت

حوضه رودخانه شاپور خشت به وسعت 2483.17 كيلومتر مربع از شمال  به شهباز خانی، جنوب به خشت، جنوب شرقی به کازرون منتهی می شود.رودخانه شاپورخشت در بازه مورد مطالعه به طول تقريبي 22.8 کیلومتر از نقطه آغازینبامشخصات(X:541768,Y:3274499)و نقطه انتهایی با مشخصات (X:528219,Y:3274535) می‎باشد. دسترسی به منطقه مورد مطالعه از طریق جاده آسفالته شیراز- کازرون امکان پذیرمی باشد.


د- بازه مطالعاتي رودخانه شاپوراصلي

حوضه رودخانه شاپور اصلی به وسعت 1999.76 كيلومتر مربع از شمال به قائمیه  و از جنوب به دریس و دوان و کازرون و از شرق به دشت ارژن منتهی می شود.رودخانه شاپوراصلي در بازه مورد مطالعه به طول تقريبي 64.55 کیلومتر از نقطه آغازینبامشخصات(X:580322,Y:3277704)و نقطه انتهایی با مشخصات (X:546570,Y:3285297) می‎باشد. دسترسی به منطقه مورد مطالعه از طریق بزرگراه شیراز- کازرون امکان پذیرمی باشد.

 

ه- بازه مطالعاتي رودخانه شاپورفرعي

حوضه رودخانه شاپور فرعي به وسعت 345.51 كيلومتر مربع مي باشد. رودخانه شاپور فرعی که در گفتار محلی به جدس معروف است از شمال روستای دریس واقع در دشت کازرون سرچشمه گرفته و بعد از عبور از کنار روستاهای احمد آباد، جدس، محمد آباد کفستان و جهان آباد در محل روستای معین آباد به رودخانه شاپور اصلي میریزد. رودخانه شاپورفرعي در بازه مورد مطالعه به طول تقريبي 10.23 کیلومتر از نقطه آغازینبامشخصات(X:556091,Y:3285263)و نقطه انتهایی با مشخصات (X:550503,Y:3288513) می‎باشد.مهمترین راه دسترسی به رودخانه محور آسفالته قائمیه – کازرون می باشد.


خلاصه انجام کار برای شبیه سازی جریان در رودخانه:

به طور خلاصه اطلاعات مورد نیاز مدل HEC-RAS به منظور شبیه سازی هیدرولیکی جریان در رودخانه به شرح زیر می باشد:

مشخصات هندسی یا فیزیکی رودخانه

مشخصات سازه های

مسیر رودخانه

دبی جریان

ضریب مقاومت جریان

شرایط مرزی


مشخصات هندسی یا فیزیکی جریان : 

در این پروژه عملیات نقشه برداری به صورت هوایی انجام شده و با استفاده از مدل رقومی (Dem) منطقه در محیط ArcGIS که بر اساس تصاویر Orthophoto بدست آمده است، اقدام به تهیه مقاطع عرضی گردید.


مبانی محاسبات هیدرولیک جریان

اگردر یک مقطع، عوامل هیدرولیکی جریان ماننددبی، سرعت و عمق جریان ثابت باشد، جریان دائم و در غیر این صورت جریان غیر دائم است. معمولاٌ جریان در رودخانه، به علت تغییرات زمانی دبی جریان، غیر دائم است و معمولاٌ جریان غیر دائمی سیلاب با محاسبات جریان دائم تقریب زده می شود. چنانچه سرعت وعمق جریان در زمان مشخصی در مقاطع مختلف رودخانه یکسان باشد، جریان یکنواخت و در غیر این صورت جریان غیر یکنواخت می باشد. جریان در رودخانه ها به علت تغییرات ابعاد و شیب رودخانه معمولاٌ غیر یکنواخت می باشد ولی بعضاٌ به علت محدودیت داده های موجود از تقریب یکنواخت در محاسبات مربوط به تخمین ضریب زبری استفاده می شود. اگر تغییرات عمق و سرعت جریان در طول رودخانه تدریجی باشد، جریان متغیر تدریجی و در غیر این صورت جریان متغیر سریع گفته می شود.

 

جدول 1-20: شیب های رودخانه  های مورد مطالعه

شیب 

نام رودخانه 

ردیف 

0.0517

شیو 

1

0.065

فهلیان 

2

0.1275

بشار 

3

0.1179

شیر شاخه اصلی  

4

0.078

شش پیرشاخه فرعی 

5

0.119

شاپو شاخه خشت 

6

0.0304

شاپو شاخه اصلی  

7

0.095

شاپو شاخه فرعی 

8

 

مطالعات ریخت شناسی (مورفولوژی) رودخانه

مقدمه

ریخت شناسی رودخانه، علم شناخت سامانه رودخانه از نظر شکل وپلان، مشخصه های هیدرولیکی، راستا و نیمرخ طولی بستر و نیز روند و ساز وکار تغییرات این مشخصات می‎باشد. از طریق بررسی ریخت شناسی رودخانه می‎توان شرایط کنونی و پتانسیل تغییرات احتمالی آنرا در آینده بهتر درک نمود .

بررسی‎های ریخت شناسی رود خانه‎ها ، معمولاً توسط متخصصین زمین شناسی، مهندسین رودخانه و یا هر دو انجام می‎گیرد که هر کدام با دیدگاه خود با رفتار شناسی رودخانه برخورد می‎کنند. در یک بیان کلی می‎توان گفت که زمین شناسان، تغییرات دراز مدت رودخانه ها را بصورت کیفی پیش بینی می‎کنند درحالیکه مهندسین رودخانه ، مباحث ریخت شناسی را به گونه تغییرات میان مدت ( مثلاً در مقیاس 10 سال ) و با پیش بینی های کمی و عددی ارائه می‎دهند.

 

بررسی انواع رودخانه ها از نقطه نظر ریخت شناسی 

طبقه بندی به لحاظ سن رودخانه

دیویس رودخانه‎ها را از نظر زمین شناسی و بر حسب سن و تکامل آنها به سه گروه تقسیم نموده است که عبارتند از: جوان، بالغ و پیر.


جدول تقسیم بندی رودخانه ها به لحاظ سن

ردیف

فاصله ازخروجی (متر)

مختصات شروع بازه

مختصات انتهای بازه

Slope(m/m)

طبقه بندی به لحاظ سن رودخانه

X

Y

X

Y

1

شيو

534812

3366747

522502

3352947

0.0076

رودخانه بالغ

2

بشار

575085

3364899

585205

3355827

0.0268

رودخانه بالغ

3

فهليان

528715

3347417

544486

3345960

0.0045

رودخانه بالغ

4

ششپير فرعي

599819

3336299

597183

3341244

0.0270

رودخانه بالغ

5

شير رودبال

601137

3339832

590027

3320954

0.0127

رودخانه بالغ

6

شاپور خشت

541768

3274499

528219

3274535

0.0039

رودخانه بالغ

7

شاپور اصلي

546570

3285297

580322

3277704

0.0090

رودخانه بالغ

8

شاپور فرعي

556091

3285263

550503

3288513

0.0072

رودخانه بالغ

 

طبقه بندی به لحاظ جریان رودخانه

ویژگی‎های جریان از نظر میزان بده، مدت تداوم و شدت تغییرات آن از عوامل مهم و تاثیرگذار برسیستم رودخانه می‎باشند. در حالت کلی رودخانه‎ها را بر اساس تداوم جریان به رودخانه دائمی، غیردائمی و فصلی تقسیم بندی می‎کنند. همچنین بر اساس شرایط حاکم بر پایین دست رودخانه، که بر روند جریان تاثیر گذار باشند، می‎توان در تقسیم بندی فوق رودخانه های جزر و مدی و میرا را لحاظ کرد.

 

طبقه بندی به لحاظ جنس بستر

جدول طبقه بندی رودخانه ها از نظر جنس بستر

رودخانه

ردیف

طول بازه (متر)

مختصات شروع بازه

مختصات انتهای بازه

طبقه بندی رودخانه از نظر جنس بستر

X

Y

X

Y

شيو

 

1297.67

534812

3366747

534993

3365559

سمت راست سنگی - سمت چپ آبرفت

 

3688.75

534993

3365559

534710

3362511

سنگی

 

1068.50

534710

3362511

533844

3363035

سمت راست سنگی - سمت چپ آبرفت

 

983.89

533844

3363035

533004

3362688

آبرفت

 

5476.05

533004

3362688

529072

3359976

سنگی

 

5384.19

529072

3359976

525578

3356433

آبرفت

 

4333.14

525578

3356433

522783

3354064

سنگی

 

451.87

522783

3354064

522424

3353839

آبرفت

 

917.67

522424

3353839

522502

3352947

سنگی

شاپور خشت

1

9457.24

541767

3274499

538936

3273499

سنگی

2

11360.48

538936

3273499

529681

3275061

آبرفت

3

1982.33

529681

3275061

528219

3274535

سنگی

شاپور فرعي

1

3529.97

556091

3285263

554901

3287376

سمت راست آبرفت - سمت چپ سنگی

2

5307.92

554901

3287376

551766

3288487

آبرفت

3

1394.72

551766

3288487

550503

3288513

سمت راست آبرفت - سمت چپ سنگی

ادامه جدول طبقه بندی رودخانه ها از نظر جنس بستر

بشار

1

2347.49

585205

3355827

583427

3356639

سازند آهكي آسماري

2

15904.28

583427

3356639

575085

3364899

سازند آهكي - مارني پابده - گورپي

فهليان

1

1840.81

544486

3345960

543137

3345332

سمت راست سنگی - سمت چپ آبرفت

2

2715.41

543137

3345332

541532

3344716

آبرفت

3

3314.79

541532

3344716

539002

3345306

سمت راست آبرفت - سمت چپ سنگی

4

6917.15

539002

3345306

534334

3343279

سنگی

5

4393.80

534334

3343279

531580

3345332

آبرفت

6

4371.35

531580

3345332

528715

3347417

سنگی

ششپير فرعي

1

986.03

597183

3341244

597813

3340606

سمت راست آبرفت - سمت چپ سنگی

2

6277.68

597813

3340606

599819

3336299

آبرفت

شير رودبال

1

19957.5

601137

3339832

599980

3324695

آبرفت

2

12403.2

599980

3324695

593962

3322086

سنگی

3

7966.4

593962

3322086

590027

3320954

آبرفت

شاپور اصلي

1

25397.98

580322

3277704

567083

3292516

سنگی

2

8394.44

567083

3292516

562167

3296658

سمت راست آبرفت - سمت چپ سنگي

3

1399.38

562167

3296658

561074

3296374

سنگی

4

5452.40

561074

3296374

556866

3294752

سمت راست سنگی - سمت چپ آبرفت

5

1462.39

556866

3294752

555763

3294800

سنگی

6

11507.62

555763

3294800

550494

3288527

آبرفت

7

1071.89

550494

3288527

549919

3287874

سمت راست آبرفت - سمت چپ سنگي

8

1963.91

549919

3287874

548349

3287524

آبرفت

9

2681.13

548349

3287524

546688

3287365

سمت راست سنگي - سمت چپ آبرفت

10

5221.06

546688

3287365

56570

3285297

سنگی

 

طبقه بندی به لحاظ شیب

جدول طبقه بندی رودخانه ها بر اساس شیب

رودخانه

ردیف

طول مسير (متر)

مختصات شروع بازه

مختصات انتهای بازه

Slope

(m/m)

طبقه بندی رودخانه از لحاظ شیب

X

Y

X

Y

شيو

1

23601.73

534812

3366747

522502

3352947

0.0076

رودخانه کوهپایه ای

بشار

1

13152.02

585205

3355827

575926

3360539

0.0355

رودخانه کوهستانی

2

2791.73

575926

3360539

574682

3362802

0.0079

رودخانه کوهپایه ای

3

2308.04

574682

3362802

575085

3364899

0.0112

رودخانه کوهستانی

فهليان

1

23553.31

544486

3345960

528715

3347417

0.0045

رودخانه کوهپایه ای

ششپير فرعي

1

7263.71

597183

3341244

599323

3337372

0.0270

رودخانه کوهستانی

شير رودبال

1

10689.0

601137

3339832

599652

3332232

0.0124

رودخانه کوهستانی

2

9268.5

599652

3332232

599980

3324695

0.0088

رودخانه کوهپایه ای

3

12403.2

599980

3324695

593962

3322086

0.0202

رودخانه کوهستانی

4

7966.4

593962

3322086

590027

3320954

0.0068

رودخانه کوهپایه ای

شاپور خشت

1

3959.2

541768

3274499

528219

3274535

0.0039

رودخانه کوهپایه ای

شاپور اصلي

1

15401.83

580322

3277704

572339

3286454

0.0133

رودخانه کوهستانی

2

49148.90

572339

3286454

546570

3285297

0.0075

رودخانه کوهپایه ای

شاپور فرعي

1

1211.35

556091

3285263

555926

3286166

0.0165

رودخانه کوهستانی

2

6614.95

555926

3286166

550503

3288513

0.0059

رودخانه کوهپایه ای

 

طبقه بندی به لحاظ مواد تشکیل دهنده بستر

طبقه بندی رودخانه ها بر اساس جنس مواد بستر

رديف

رودخانه

طول مسير

 (متر)

مختصات شروع بازه

مختصات انتهای بازه

Slope

(m/m)

طبقه بندی رودخانه از نظر جنس بستر

X

Y

X

Y

1

شيو

23601.73

534812

3366747

522502

3352947

0.0076

قطعه سنگ

2

بشار

2347.50

585205

3355827

583427

3356639

0.0631

بستر سنگی

15904.29

583427

3356639

575085

3364899

0.0196

قطعه سنگ

3

فهليان

8493.74

544486

3345960

538695

3344852

0.0051

قطعه سنگ

15059.57

538695

3344852

528715

3347417

0.0043

شن و قلوه سنگ

4

ششپير فرعي

7263.71

597183

3341244

599819

3336299

0.0270

قطعه سنگ

5

شير رودبال

40327.2

601137

3339832

590027

3320954

0.0127

قطعه سنگ

6

شاپور خشت

3959.2

541768

3274499

541903

3273228

0.0056

قطعه سنگ

18840.9

541903

3273228

528219

3274535

0.0037

شن و قلوه سنگ

7

شاپور اصلي

64550.73

580322

3277704

546570

3285297

0.0090

قطعه سنگ

8

شاپور فرعي

8577.34

556091

3285263

551950

3288347

0.0082

قطعه سنگ

1655.26

551950

3288347

550503

3288513

0.0043

شن و قلوه سنگ

 

مطالعات ساماندهی

ضرورت انجام مطالعات ساماندهی رودخانه های مورد مطالعه

رودخانه های مورد مطالعه تحت تأثير عوامل مختلف طبيعي و مصنوعي در طول زمان و مكان در حال تغيير و تحول مي‌باشد. تغييرات و جابجايي‌‌هايي كه در اثر روند طبيعي و يا دخل و تصرف در مسير و ابعاد هندسي رودخانه رخ مي‌دهد، منجر به عكس‌العمل سيستم رودخانه در جهت برقراري موازنه جديد مي‌گردد و مسلماً هرگونه تغيير هر چند موضعي در ساختار رودخانه موجب بروز يكسري تحولات جديد در محدوده گسترده‌تري از آن خواهد شد. برنامه‌هاي ساماندهي به منظور مقابله مستقيم با سيلاب به ازاي يك دوره بازگشت معين كه همان سيلاب طراحي است، صورت مي‌گيرد. انتخاب سيل طراحي متناسب با اقتصاد طرح و مسائل فني و اجتماعي مي‌باشد. بديهي است كه پيشگيري هميشه از مبارزه آسانتر، ارزانتر و مؤثرتر است، عمليات اجرايي ساماندهي و كنترل سيلاب بايد متناسب با شرايط طبيعي و همخوان با طبيعت و اكوسيستم منطقه باشد.

 

 
   
کلیه حق و حقوق این سایت متعلق به شرکت مهندسین مشاور آسماری می باشد...
طراحی و اجرا: مبتکران صنعت پارس